السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

538

تفسير الميزان ( فارسي )

گرفته‌اند ، با اينكه متعلق به جمله : * ( « كانَ حِلًّا . . . » ) * است كه در صدر كلام قرار دارد . و جمله * ( « إِلَّا ما حَرَّمَ . . . » ) * استثنايى معترضه است . از اينجا روشن مىشود كه براى رو به راه شدن معناى آيه ، هيچ حاجتى نيست به اينكه كلمه « اسرائيل » را به معناى « بنى اسرائيل » بگيريم ، همانطور كه اين دو مفسر گرفته و پنداشته‌اند ، بدون اين توجيه ، معناى آيه تمام نمىشود . علاوه بر اين هر چند جايز است كلمه اسرائيل را بر بنى اسرائيل اطلاق كنيم ، همانطور كه كلمات : بكر ، تغلب ، نزار و عدنان را بر ، بنى بكر ، بنى تغلب ، بنى نزار و بنى عدنان اطلاق مىكنند ، و ليكن در خصوص بنى اسرائيل ، از حيث وقوع استعمالى نزد عرب غير معهود است . و در زمان نزول آيه ، چنين استعمالى در عرب واقع نشده و قرآن كريم همچنين مسلكى را در اين كلمه ( در غير اين موارد كه آقايان ادعا مىكنند ) اتخاذ نكرده با اينكه در قرآن كريم قريب به چهل مورد كلمه « بنى اسرائيل » آمده كه يكى از همان موارد خود آيه مورد بحث است كه مىفرمايد : * ( « كُلُّ الطَّعامِ كانَ حِلًّا لِبَنِي إِسْرائِيلَ إِلَّا ما حَرَّمَ إِسْرائِيلُ عَلى نَفْسِه . . . » ) * از آقايان بايد پرسيد : بنا بر نظريه آنان چه فرقى بين دو مورد بود كه در يك آيه يك بار تعبير كرد به « بنى اسرائيل » و بار ديگر به « اسرائيل » با اينكه مقام از روشنترين مقام اشتباه است . و براى نادرستى كلام اين دو مفسر براى خواننده ، همين كافى است كه جمع كثيرى از مفسرين همين طور فهميده‌اند كه مراد از اين كلمه « يعقوب » است نه دودمان وى . و از بهترين شواهد بر اينكه منظور خود يعقوب است ، جمله : « على نفسه » است كه در آن ضمير مفرد مذكر آمده است . و اگر منظور جمعيت بنى اسرائيل بود ، بايد يا مىفرمود : « الا ما حرم اسرائيل على نفسها » و به اعتبار جماعت ضمير مؤنث به ايشان برگرداند و يا بفرمايد : « على نفسهم » . * ( « قُلْ فَأْتُوا بِالتَّوْراةِ فَاتْلُوها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ » ) * « بگو ، پس تورات را بياوريد و بخوانيد ، اگر راست مىگوئيد . » يعنى اين كار را بكنيد تا روشن شود كه كداميك از دو فريق بر حقند ، ما يا شما ؟ و اين جمله جوابى است كه خداى تعالى بر پيامبرش القاء فرموده است . « فَمَنِ افْتَرى عَلَى اللَّه الْكَذِبَ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ » از ظاهر اين آيه بر مىآيد كه كلام خداى تعالى و خطابى از جناب او به پيامبرش باشد ، بنا بر اين منظور از آن اين است كه رسول گرامى خود را خوشدل سازد ، كه دشمنان يهوديش ( با بيانى كه گذشت ) ستمكارند . چون بر خدا دروغ مىبندند ، و هم تعريضى است بر يهود ، و جريان كلام بر سبيل كنايه است .